Vroeg of laat stelt bijna elke moslim zichzelf dezelfde vraag: als de Islam één is, waarom bestaan dan de vier madhabs van de Islam? Zou er niet één enkele manier moeten zijn om te bidden, te vasten, de dingen te doen? Het is een terechte en zeer gezonde vraag, en haar goed begrijpen bespaart veel onnodige discussies tussen broeders en zusters.
Wat de vier madhabs van de Islam zijn
Een madhab is een rechtsschool, een school van fiqh. Het is geen sekte en evenmin een andere versie van de Islam: het is een methodologie om de Quran en de Sunnah te begrijpen en daaruit praktische voorschriften af te leiden. De vier soennitische scholen die tot op de dag van vandaag gevestigd tot ons zijn gekomen, dragen de namen van de grote geleerden die hen inspireerden:
- Hanafi: verbonden met Imam Abu Hanifa, zeer verbreid in Turkije, Centraal-Azië en het Indiase subcontinent.
- Maliki: gekoppeld aan Imam Malik, overheersend in Noord- en West-Afrika.
- Shafi'i: van Imam Ash-Shafi'i, aanwezig in Egypte, Zuidoost-Azië en Oost-Afrika.
- Hanbali: van Imam Ahmad ibn Hanbal, in de meerderheid op het Arabisch Schiereiland.
De vier imams putten uit dezelfde bronnen. Het verschil ligt in de methode: hoe een hadith gewogen wordt, welk gewicht wordt toegekend aan de praktijk van de mensen van Medina, hoe men redeneert wanneer een kwestie niet uitdrukkelijk in de teksten voorkomt. Daaruit ontstaan variaties in praktische details, bijna nooit in het wezenlijke.
Waarom de verschillen ontstonden
Men moet zich de tijd voor ogen halen. Na de verspreiding van de Islam leefden de geleerden in verschillende streken, met verschillende gewoonten en omstandigheden, en niet altijd bereikten hen dezelfde hadiths met dezelfde kracht. Geconfronteerd met een nieuwe vraag paste ieder eerlijk de hulpmiddelen toe die hij had om zo dicht mogelijk bij de wil van Allah te komen. Deze verschillen zijn geen gebrek van de Islam: ze zijn een teken van de diepte van de openbaring en van de ernst waarmee die mannen haar trachtten te dienen.
De Profeet ﷺ had al gewaarschuwd dat zijn volgelingen zich niet op een dwaling zouden verenigen, en dat de oprechte inspanning van de geleerde om de waarheid te vinden beloond wordt, zelfs als hij zich vergist. Dat leert ons deze verschillen met respect te behandelen, niet met kampen.
Hoe je dit kunt beleven zonder ruzie te maken
Laten we duidelijk zijn, want hier struikelen veel mensen: een madhab volgen is niet een man boven de Profeet ﷺ volgen. Het is steunen op de ervaring van geleerden die hun leven wijdden aan het bestuderen van de bewijzen, vooral wanneer men zelf niet de opleiding heeft om voorschriften rechtstreeks uit de teksten te halen. Daar is niets mis mee; integendeel, het is voorzichtigheid.
- Maak van een detail geen drama. Dat de een zijn handen op de ene manier heft en een ander op een andere, verbreekt de broederschap niet.
- Zoek kennis voordat je discussieert. Veel geschillen lossen vanzelf op zodra je begrijpt waaruit ieder zijn standpunt put.
- Respecteer wie een andere school volgt. Hij heeft waarschijnlijk, net als jij, een bewijs achter zich.
- Zoek de geleerde, niet de slogan. Serieuze kennis past zelden in een zin op sociale media.
Om dit alles rustig en met betrouwbare bronnen te begrijpen, raden we van harte De Vier Madahib van de Islam aan. Het verklaart de oorsprong van elke school, wie hun imams waren en waarom deze diversiteit altijd een rijkdom voor de ummah is geweest en geen breuk.
Eerst het wezenlijke vastleggen
Voordat je je in de verschillen van fiqh verdiept, helpt het enorm om duidelijkheid te hebben over de gemeenschappelijke grondslagen die alle moslims delen. Daarom stellen we voor die lezing te vergezellen van Leer de Grondbeginselen van de Geloofsleer en de Aanbidding kennen, een werk dat de basis van het geloof en de aanbidding ordent. Wanneer je standvastig bent in datgene waarover we het eens zijn, zie je de verschillen in detail met andere ogen: ze houden op te beangstigen en beginnen te verrijken.
Een diversiteit die barmhartigheid is
Verre van een probleem te zijn, is het bestaan van de vier madhabs een bewijs van de levenskracht van de islamitische kennis. Het herinnert ons eraan dat de deen geen starre mal is die met kracht wordt opgelegd, maar een leiding die oprechte geleerden op elke plaats en in elke tijd trachtten te begrijpen. Dit begrijpen maakt ons nederiger en tot betere broeders en zusters.
Als je de kampdiscussies achter je wilt laten en echt wilt begrijpen waarom deze scholen bestaan, begin dan met De Vier Madahib van de Islam. Moge Allah ons nuttige kennis schenken en een hart dat verenigt in plaats van verdeelt.
0 reacties